Podstawy zapisu
| Pojęcie | Co znaczy |
|---|---|
| Konto Wn (debet) | Lewa strona zapisu. Pokazuje, co przybyło albo jaki koszt powstał. |
| Konto Ma (kredyt) | Prawa strona zapisu. Pokazuje źródło — skąd to się wzięło. |
| Dekret | Instrukcja księgowania jednego dokumentu: konta, strony, kwoty, data i opis. Szerzej: dekret księgowy. |
| Storno | Zapis odwracający wcześniejszy błąd. Nie kasuje pomyłki, tylko ją neutralizuje, zostawiając ślad w księgach. |
| Polecenie księgowania (PK) | Dokument wewnętrzny, którym księguje się zdarzenia bez faktury — na przykład rozliczenie różnic kursowych. |
| Analityka | Rozbicie konta na kontrahentów, projekty albo rodzaje kosztów. Bez niej z ksiąg niewiele da się później wyczytać. |
Rozliczenia z kontrahentami
| Pojęcie | Co znaczy |
|---|---|
| Rozrachunek | Otwarta pozycja z kontrahentem: niezapłacona faktura po jednej stronie, zapłata po drugiej. Szerzej: uzgadnianie rozrachunków. |
| Kompensata | Rozliczenie należności zobowiązaniem wobec tego samego kontrahenta, zamiast dwóch przelewów. |
| Różnice kursowe | Skutek zmiany kursu między dniem faktury a dniem zapłaty. Szerzej: faktury walutowe i różnice kursowe. |
| Ulga na złe długi | Korekta VAT od należności, której kontrahent nie zapłacił w ustawowym terminie. |
| Split payment | Mechanizm podzielonej płatności — kwota VAT trafia na wydzielony rachunek. |
Podatki i sprawozdawczość
| Pojęcie | Co znaczy |
|---|---|
| JPK_V7M i V7K | Plik łączący ewidencję VAT z deklaracją, wysyłany miesięcznie albo kwartalnie. Szerzej: JPK_V7M i V7K. |
| KSeF | Krajowy System e-Faktur — miejsce, w którym faktura powstaje i skąd odbiera ją kontrahent. Szerzej: system do KSeF. |
| RMK | Rozliczenia międzyokresowe kosztów: koszt zapłacony jednorazowo, ale obciążający wynik przez kilka miesięcy. |
| Amortyzacja | Rozłożenie wartości środka trwałego na okres jego używania. Szerzej: środki trwałe. |
| Zamknięcie okresu | Blokada zaksięgowanych danych po wysyłce deklaracji, żeby nikt nie zmienił przeszłości. Szerzej: zamknięcie miesiąca. |
Dokumenty i obieg
| Pojęcie | Co znaczy |
|---|---|
| Dowód księgowy | Dokument będący podstawą zapisu. Musi wskazywać rodzaj operacji, strony, kwotę, datę i osobę odpowiedzialną. |
| Faktura korygująca | Dokument zmieniający wcześniejszą fakturę w zakresie kwot, ilości albo stawki. Wystawia ją sprzedawca. |
| Nota korygująca | Poprawka danych opisowych wystawiana przez nabywcę. Nigdy nie zmienia kwot. |
| Duplikat | Ponowne wydanie faktury, która zaginęła. Nie jest nowym dokumentem i nie tworzy nowego zdarzenia. |
| Faktura zaliczkowa | Dokument do otrzymanej przedpłaty. Faktura końcowa pomniejsza wartość o zafakturowane zaliczki. |
| Refaktura | Przeniesienie kosztu usługi na faktycznego odbiorcę, zwykle z zachowaniem pierwotnej stawki. |
Podatek od towarów i usług
| Pojęcie | Co znaczy |
|---|---|
| Obowiązek podatkowy | Moment, w którym transakcja musi zostać rozliczona. Zwykle dostawa lub wykonanie usługi, nie data faktury. |
| Podatek należny | Podatek od własnej sprzedaży, do zapłaty do urzędu. |
| Podatek naliczony | Podatek z faktur zakupu, który pomniejsza kwotę do zapłaty, jeżeli przysługuje prawo do odliczenia. |
| WNT i WDT | Wewnątrzwspólnotowe nabycie i dostawa towarów — transakcje z podatnikami z innych państw Unii. |
| Odwrotne obciążenie | Rozliczenie podatku przez nabywcę zamiast sprzedawcy. Dziś dotyczy głównie transakcji zagranicznych. |
| GTU | Oznaczenie grupy towarów i usług w ewidencji, wymagane dla wybranych rodzajów sprzedaży. |
| OSS | Procedura pozwalająca rozliczyć sprzedaż do konsumentów w całej Unii jedną deklaracją. |
Kadry i płace
| Pojęcie | Co znaczy |
|---|---|
| Płatnik | Podmiot, który oblicza, pobiera i wpłaca podatek lub składki za kogoś innego — zwykle pracodawca. |
| Podstawa wymiaru | Kwota, od której liczy się składkę lub świadczenie. Dla każdej składki bywa inna. |
| Zbieg tytułów | Sytuacja, w której jedna osoba ma kilka źródeł ubezpieczenia. Rozstrzyga o tym, które składki są obowiązkowe. Szerzej: umowy zlecenia i o dzieło. |
| Ulga podatkowa | Miesięczna kwota zmniejszająca zaliczkę, stosowana po złożeniu oświadczenia przez pracownika. |
| Okres rozliczeniowy | Przedział, w którym bilansuje się czas pracy. Decyduje o powstaniu nadgodzin średniotygodniowych. Szerzej: ewidencja czasu pracy. |
Majątek i wycena
| Pojęcie | Co znaczy |
|---|---|
| Wartość początkowa | Kwota, od której nalicza się amortyzację. Obejmuje cenę nabycia i koszty doprowadzenia do używania. |
| Odpis aktualizujący | Obniżenie wartości składnika, gdy jego odzyskanie stało się wątpliwe — na przykład przy należności od dłużnika. |
| Rezerwa | Zobowiązanie o niepewnej kwocie lub terminie, ujmowane, gdy jest prawdopodobne. |
| Środki trwałe w budowie | Nakłady na obiekt, który nie został jeszcze oddany do używania. |
| Inwentaryzacja | Ustalenie rzeczywistego stanu aktywów i pasywów oraz wyjaśnienie różnic wobec ksiąg. |
| FIFO | Metoda wyceny rozchodu, w której pierwsze schodzą partie przyjęte najwcześniej. Szerzej: program magazynowy. |
Hasła rozwinięte szerzej
Tam, gdzie jedno zdanie nie wystarcza.