Import wyciągu bankowego do programu księgowego — MT940 czy CAMT.053

Dwa formaty, dwie epoki

W polskich bankach spotkasz zwykle dwa formaty wyciągu do księgowości: MT940 i CAMT.053. Pierwszy pochodzi ze świata SWIFT-u i jest plikiem tekstowym. Drugi to XML według standardu ISO 20022 — tego samego, na którym opiera się dziś większość nowych rozwiązań w płatnościach.

	MT940 (.sta, .mt940, .txt)	CAMT.053 (.xml)
Postać pliku	Tekst z polami oznaczonymi dwukropkami	XML o ustalonej strukturze
Dane kontrahenta	Wewnątrz jednego bloku opisu	Osobne pola: nazwa, rachunek
Tytuł przelewu	W tym samym bloku co reszta	Osobne pole
Identyfikator operacji	Ograniczony	Pełny, z referencją nadawcy
Data księgowania i waluty	Data waluty obowiązkowo, data księgowania opcjonalnie	Obie, zawsze i osobno
Kodowanie znaków	Różne, polskie znaki bywają gubione	Zwykle UTF-8, deklarowane w pliku
Wersja bieżąca (śróddzienna)	MT942	CAMT.052

Co CAMT.053 niesie, czego w MT940 nie ma

Najważniejsza różnica nie polega na tym, że jeden format ma więcej danych. Polega na tym, że ma je w osobnych polach. W MT940 opis operacji to jeden worek tekstu, w którym bank upycha nazwę kontrahenta, jego rachunek i tytuł przelewu — a każdy bank robi to trochę inaczej. Program musi ten worek rozebrać na części, zgadując po układzie znaków, gdzie kończy się nazwa, a zaczyna tytuł.

W CAMT.053 nie ma czego zgadywać. Nazwa kontrahenta jest w polu nazwy, jego IBAN w polu rachunku, tytuł w polu tytułu, a do tego dochodzi identyfikator nadany przez zlecającego przelew. Program nie interpretuje — po prostu czyta.

Dlaczego to przesądza o automatycznym księgowaniu

Automatyczne księgowanie wyciągu sprowadza się do jednego pytania zadawanego przy każdej pozycji: której faktury dotyczy ta wpłata? System odpowiada na nie, dopasowując operację po trzech tropach:

• Rachunek kontrahenta. Jeśli IBAN nadawcy jest w kartotece, kontrahent jest znany od razu — bez czytania opisu.
• Numer dokumentu w tytule. Gdy tytuł jest osobnym polem, wyszukanie w nim numeru faktury jest jednoznaczne.
• Kwota i termin. Zawężają wybór, gdy kontrahent ma kilka nierozliczonych faktur.

Przy CAMT.053 wszystkie trzy tropy są dostępne wprost. Przy MT940 pierwszy bywa niepewny, bo IBAN trzeba wyłuskać z tekstu, a drugi zależy od tego, czy bank nie skleił tytułu z nazwą. Stąd bierze się różnica w skuteczności parowania — nie z jakości programu, tylko z jakości danych, które dostał na wejściu.

O tym, co system robi z już sparowanymi pozycjami, piszemy osobno w tekście o automatycznym księgowaniu wyciągów bankowych.

Kiedy MT940 w zupełności wystarczy

Nie jest tak, że starszy format trzeba omijać. Sprawdza się bez zarzutu, gdy:

• rachunek ma kilkadziesiąt operacji miesięcznie, a nie kilkaset,
• kontrahenci są stali i mają uzupełnione rachunki w kartotece,
• tytuły przelewów są dyscyplinowane, czyli zawierają numer faktury,
• bank po prostu nie udostępnia CAMT.053 — co wciąż się zdarza, zwłaszcza na starszych typach rachunków.

Reguła praktyczna: jeżeli bank daje oba formaty, bierz CAMT.053. Jeżeli daje tylko MT940, nic straconego — zadbaj za to o kompletne rachunki w kartotece kontrahentów, bo to one przejmą rolę głównego tropu.

Jak pobrać wyciąg w formacie do księgowości

Nazwy w bankowości elektronicznej różnią się między bankami, ale ścieżka jest zwykle ta sama: sekcja Rachunki lub Wyciągi, następnie Historia operacji albo Eksport, a tam wybór formatu. Szukaj pozycji opisanej jako „dla księgowości", „MT940", „CAMT" albo „ISO 20022" — pliki CSV i PDF wyglądają wygodniej, ale nadają się do przeglądania, nie do księgowania.

Dwie decyzje przy okazji:

1. Częstotliwość. Wyciąg dzienny jest wygodniejszy przy dużej liczbie operacji — księgowanie rozkłada się na cały miesiąc zamiast spiętrzać na jego koniec. Miesięczny wystarczy przy małym ruchu.
2. Zakres dat. Ustawiaj go tak, by wyciągi przylegały do siebie bez luk i bez zakładek. To najczęstsze źródło późniejszych problemów.

Pięć pułapek przy imporcie

1. Zgubione polskie znaki

Pliki MT940 bywają zapisywane w kodowaniu innym niż UTF-8 i nazwy kontrahentów przychodzą wtedy bez ogonków albo z krzaczkami: zamiast „Łąccy Transport" w pliku jest „Laccy Transport" albo coś jeszcze gorszego. Kartoteka przestaje się dopasowywać po nazwie, bo dla programu są to dwa różne ciągi znaków. CAMT.053 tego problemu nie ma.

2. Duplikaty z nakładających się zakresów

Pobranie wyciągu za 1–20 i potem za 15–31 wprowadzi operacje z sześciu dni dwa razy. Dobry system wyłapie duplikaty po identyfikatorze operacji, ale nie ma na to gwarancji przy MT940, gdzie identyfikator bywa ubogi. Pilnuj zakresów przy pobieraniu — to tańsze niż sprzątanie później.

3. Rachunek walutowy

Wyciąg z rachunku w euro trzeba zaksięgować po właściwym kursie, a nie potraktować jak złotówkowy. Sprawdź po imporcie, czy waluta operacji została rozpoznana — przy wyciągach walutowych to pierwsza rzecz do kontroli.

4. Saldo, które się nie zgadza

Wyciąg niesie saldo otwarcia i zamknięcia, więc rozjazd zwykle nie oznacza błędu w księgowaniu, tylko brakujący plik. Sprawdź ciągłość numerów i dat wyciągów, zanim zaczniesz szukać przyczyny w dekretach.

5. Rachunek VAT

Przy podzielonej płatności operacje na rachunku VAT mają własną logikę i osobne saldo. Pobieraj i księguj je jako odrębny wyciąg, nie doklejaj do rachunku podstawowego.

Contivo — jakie formaty wczytuje

Contivo importuje wyciągi w formacie CAMT.053 (XML, ISO 20022) oraz MT940 i MT942 (SWIFT — pliki .sta, .mt940 i .txt), a także XML-e w formacie własnym stosowanym przez część banków. Po wczytaniu system rozpoznaje walutę wyciągu, dopasowuje operacje do kontrahentów po rachunku i do faktur po tytule oraz kwocie, a pozycje, których nie potrafi przypisać jednoznacznie, zostawia do decyzji księgowego zamiast zgadywać. Wpłaty sparowane z fakturami od razu zamykają rozrachunki.