Od wyniku księgowego do podstawy opodatkowania
Wynik z ksiąg rzadko równa się dochodowi podatkowemu. Różnicę tworzą pozycje, których ustawa nie pozwala zaliczyć do kosztów, oraz przychody, które podatkowo powstają w innym momencie. System prowadzi te pozycje jako osobne oznaczenie na zapisie, dzięki czemu przejście od wyniku do podstawy jest widoczne wiersz po wierszu, a nie ukryte w jednej korekcie.
| Typowa różnica | Jak jest ujmowana |
|---|---|
| Reprezentacja, część kosztów samochodowych, odsetki budżetowe | Koszt księgowy oznaczony jako niestanowiący kosztu podatkowego. |
| Niezapłacone składki ZUS i wynagrodzenia | Koszt podatkowy przesunięty do okresu zapłaty. |
| Odpisy aktualizujące i rezerwy | Wyłączone z kosztów do czasu spełnienia warunków ustawowych. |
| Różnice kursowe niezrealizowane | Ujmowane podatkowo dopiero przy realizacji. |
Straty z lat poprzednich
System pilnuje wysokości nierozliczonej straty i limitów jej odliczenia w kolejnych latach, a przy wyliczeniu zaliczki proponuje kwotę możliwą do wykorzystania. Historia rozliczenia straty zostaje w systemie, więc przy kontroli nie trzeba jej odtwarzać z arkuszy.
Zaliczka liczy się narastająco. Podatek za dany miesiąc to różnica między podatkiem od dochodu od początku roku a sumą zaliczek już należnych. Dlatego korekta dokumentu ze stycznia zmienia kwotę bieżącej zaliczki — system pokazuje wtedy, co się przeliczyło i dlaczego.
Miesięcznie, kwartalnie, uproszczenie
Firma może płacić zaliczki miesięcznie albo kwartalnie, a w niektórych przypadkach korzystać z formy uproszczonej opartej o dochód sprzed dwóch lat. Wybór ustawia się dla firmy na dany rok, a terminarz zobowiązań uwzględnia go przy pokazywaniu terminów. Więcej: terminarz zobowiązań.
Rozliczenie roczne
Dane, z których powstają zaliczki, zasilają rozliczenie roczne — CIT-8 dla spółek, PIT-36 albo PIT-36L dla działalności osób fizycznych, PIT-28 przy ryczałcie. Każda pozycja rozwija się do zapisów źródłowych.
Zaliczki miesięczne, kwartalne i uproszczone
| Tryb | Dla kogo | Termin |
|---|---|---|
| Miesięczny | Zasada ogólna dla wszystkich podatników. | Do dwudziestego dnia następnego miesiąca. |
| Kwartalny | Mali podatnicy i rozpoczynający działalność. | Do dwudziestego dnia miesiąca po kwartale. |
| Uproszczony | Podatnicy spełniający warunki ustawowe, po zgłoszeniu wyboru. | Stała kwota co miesiąc, liczona z dochodu sprzed dwóch lat. |
Tryb wybiera się na cały rok i nie zmienia w trakcie. Zaliczka uproszczona bywa wygodna przy przewidywalnym dochodzie, ale zamraża kwotę niezależnie od bieżących wyników — przy spadku obrotów płaci się więcej, niż wynikałoby z rzeczywistości, a nadpłata wraca dopiero po rozliczeniu rocznym.
Jak powstaje podstawa
Zaliczkę liczy się od dochodu narastająco od początku roku, pomniejszonego o stratę z lat ubiegłych i odliczenia. Dochód to różnica między przychodami a kosztami uzyskania, ale nie każdy wydatek jest kosztem i nie każdy przychód jest przychodem podatkowym. Contivo prowadzi te różnice jako osobne pozycje — koszty niestanowiące kosztów uzyskania, przychody wyłączone, korekty amortyzacji — i pokazuje przejście od wyniku księgowego do podatkowego w jednym zestawieniu.
Wynik księgowy i podatkowy to dwie różne liczby. Reprezentacja, część kosztów samochodowych, odsetki budżetowe czy niezapłacone składki ZUS obciążają wynik rachunkowy, ale nie pomniejszają podstawy podatku. Mylenie tych dwóch wielkości to najczęstsza przyczyna niedopłaty zaliczki wykrywanej dopiero przy zeznaniu rocznym.
Stawki i formy opodatkowania
- CIT podstawowy dla spółek oraz stawka obniżona dla małych podatników i rozpoczynających działalność.
- PIT według skali — dwa progi, kwota wolna uwzględniana w rozliczeniu rocznym.
- PIT liniowy — jedna stawka bez kwoty wolnej i bez wspólnego rozliczenia z małżonkiem.
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych — podatek od przychodu, opisany na stronie ryczałt ewidencjonowany.
- Ryczałt od dochodów spółek, czyli estoński CIT — podatek dopiero przy wypłacie zysku.
Zaliczka a składka zdrowotna
Przy działalności osób fizycznych podstawa składki zdrowotnej zależy od formy opodatkowania i od dochodu, więc zmienia się razem z zaliczką. Liczenie tych dwóch kwot osobno, w dwóch narzędziach, jest głównym źródłem rozjazdu między tym, co firma odkłada, a tym, co faktycznie zapłaci. Contivo pokazuje obie pozycje w jednym miejscu, po każdym zaksięgowanym dokumencie.
Zamknięcie roku
Suma zaliczek spotyka się z podatkiem rocznym w zeznaniu — CIT-8 składanym do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego albo w zeznaniu PIT składanym do końca kwietnia. Różnica jest dopłatą lub nadpłatą. Contivo prowadzi zestawienie zapłaconych zaliczek przez cały rok, więc rozliczenie roczne jest podsumowaniem, a nie rekonstrukcją.